Last Updated on 23 Aralık 2025 by Aslıhan Demiralay
Matematik Filmleri
1.Moneyball(Kazanma Sanatı/2011)
2011 yapımı Moneyball (Kazanma Sanatı), spor dünyasının geleneksel yapısını kökten değiştiren bir başarı öyküsünü temel alan, modern sinemanın en etkileyici biyografik dramlarından biri. Filmin yönetmenliğini Bennett Miller üstlenirken, senaryosu Michael Lewis’in aynı adlı eserinden usta kalemler Steven Zaillian ve Aaron Sorkin tarafından beyaz perdeye aktarıldı. Film, beyzbolun sadece sahada oynanan bir oyun değil, aynı zamanda bir matematik ve strateji savaşı olduğunu kanıtlar.
Filmin kadrosunda, Oakland Athletics beyzbol takımının genel menajeri Billy Beane rolüyle kariyerinin en olgun performanslarından birini sergileyen Brad Pitt başrolde yer alıyor. Ona, istatistik dehası Peter Brand rolünde Jonah Hill ve disiplinli antrenör rolünde Philip Seymour Hoffman eşlik ediyor. Konu, kısıtlı bir bütçeye sahip olan Beane’in, zengin takımlarla rekabet edebilmek için geleneksel gözlemci yöntemlerini terk edip, bilgisayar analizleri ve istatistiksel veriler (sabermetrics) üzerinden “değeri bilinmeyen” oyuncularla yeni bir takım kurma mücadelesini anlatır.
Başarıları açısından değerlendirildiğinde, Moneyball 84. Akademi Ödülleri’nde En İyi Film, En İyi Erkek Oyuncu (Brad Pitt) ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu (Jonah Hill) dahil olmak üzere toplam 6 dalda Oscar adaylığı elde etti. Yaklaşık 50 milyon dolarlık bir bütçeyle çekilen yapım, dünya çapında 110 milyon doların üzerinde bir gişe hasılatı elde ederek hem finansal hem de eleştirel bir zafer kazandı. Bugün spor ve yönetim derslerinde bir kaynak olarak gösterilen filmin IMDb puanı 7,6.
2.Codebreaker (2011)
2011 yapımı Codebreaker (veya tam adıyla Britain’s Greatest Codebreaker), modern bilgisayar biliminin babası kabul edilen dahi matematikçi Alan Turing’in trajik hayatını ve bilimsel başarılarını konu alan belgesel-drama tarzında bir yapım. Filmin yönetmenliğini Clare Beavan üstlendi, senaryosu ise Craig Warner tarafından kaleme alındı. Yapım, dramatik canlandırmalar ile Turing’i tanıyan kişilerin gerçek röportajlarını harmanlayarak izleyiciye hibrit bir anlatı sunar.
Filmin kadrosunda, Alan Turing’e hayat veren ve karakterin iç dünyasındaki kırılganlığı başarıyla yansıtan Ed Stoppard yer alırken Ona, Turing’in intiharından önce gittiği psikoterapisti Dr. Franz Greenbaum rolünde Henry Goodman eşlik ediiyor. Konu, II. Dünya Savaşı sırasında Almanların “Enigma” şifrelerini çözerek savaşın gidişatını değiştiren Turing’in, savaştan sonra eşcinsel olduğu için devlet tarafından maruz bırakıldığı baskıları, kimyasal kastrasyon sürecini ve 41 yaşında siyanürle son bulan hazin sonunu işler. Film, Turing’in sadece bir savaş kahramanı değil, aynı zamanda yapay zeka ve biyoloji alanında bir vizyoner olduğunu vurgular.
Başarıları açısından değerlendirildiğinde, Codebreaker bir televizyon belgeseli ve bağımsız bir yapım olduğu için Oscar ödülleri kategorisinde yer almadı ancak Avrupa’da birçok prestijli TV ödülüne aday gösterildi. Sinema salonları için üretilmediğinden geniş bir gişe verisi bulunmuyor, ancak dünya genelinde yayın ağları ve eğitim kurumları aracılığıyla büyük bir kitleye ulaştı. Alan Turing’e iade-i itibar yapılmasında önemli bir kamuoyu etkisi yaratan yapımın IMDb puanı ise 7,5.
3.Stand and Deliver(Kalk ve Diren/1988)
1980’li yıllardan gelen bu filmde, okulu bırakmaya eğilimli öğrencilerine matematik öğrenmeleri için başarılı bir şekilde ilham veren bir lise öğretmeni olan Jaime Escalante’nin hikayesi anlatılıyor.
Ramón Menéndez’in yönettiği filmin senaryosu, yönetmen Menéndez ve Tom Musca’ya ait. Filmin baş rollerinde Edward James Olmos, Lou Diamond Phillips, Estelle Haris ve Mark Phelan yer alıyor.
Edward James Olmos’a en iyi erkek oyuncu dalında Oscar adaylığı getiren filmin IMDB puanı: 7,3.
4.La habitación de Fermat (Kapan/2007)
İspanyol sinemasının zeka dolu gerilim örneklerinden biri olan 2007 yapımı La habitación de Fermat (Fermat’ın Odası), matematiği ölümcül bir hayatta kalma mücadelesine dönüştüren klostrofobik bir yapım. Filmin yönetmenliğini ve senaristliğini, bu filmle ilk uzun metrajlı denemelerini yapan Luis Piedrahita ve Rodrigo Sopeña ikilisi üstlendi. Film, Küp (Cube) filminin yarattığı kapalı oda gerilimini, entelektüel bulmacalarla harmanlayarak izleyiciye sunar.
Oyuncu kadrosunda, her biri ünlü matematikçilerin takma adlarını kullanan karakterlere hayat veren Alejo Sauras (Galois), Elena Ballesteros (Oliva), Lluís Homar (Hilbert), Santi Millán (Pascal) ve ev sahibi rolünde Federico Luppi (Fermat) yer alır. Konu, birbirini tanımayan dört matematik dehasının, büyük bir gizemi çözmek vaadiyle izole bir göl evine davet edilmesini işler. Ancak bu davet ölümcül bir tuzaktır; karakterler, kendilerine yöneltilen mantık sorularını zamanında çözemedikleri takdirde dört duvarı hidrolik preslerle daralarak onları ezmeye başlayan bir odaya hapsedilirler.
Ödüller ve başarılar açısından değerlendirildiğinde, film bir Hollywood yapımı olmadığı için Oscar ödüllerine aday gösterilmedi; ancak Fantasporto ve Málaga Film Festivali gibi prestijli organizasyonlarda “En İyi Senaryo” ve “Halk Jürisi” ödüllerini kazandı. Düşük bütçeli bir bağımsız film olmasına rağmen dünya genelinde türün meraklıları tarafından ilgi gördü, ancak büyük çaplı bir gişe hasılatı (yaklaşık 1 milyon dolar civarı) elde edemedi. Zekice kurgusuyla dikkat çeken yapımın IMDb puanı 6,7.
5.A Brief History of Time (Zamanın Kısa Tarihi/1991)
Ünlü fizikçi Stephen Hawking’in hayatı hakkında bir belgesel. Errol Morris’in yönettiği filmin senaryosu da Stehen Hawking’e ait.
6.Infinity (1996)
Teorik fizikçi Richard Feynman’ın hayatının belli bir dönemine bakış. Filmde özellikle Richard Feynman’ın atom bombası ekibinde ki çalışmaları ve 25 yaşında verem nedeniyle hayatını kaybeden ilk eşi anlatılıyor.
Filmi aynı zamanda Richard Feynman’ı canlandıran Matthew Broderick yönetti. Yapımda Broderick dışında Patricia Arquette ve Peter Riegert rol alıyor. Filmin IMDB puanı: 6,1.
7.Cube (Küp/1997)
1997 yapımı Cube (Küp), düşük bütçeyle devasa bir etki yaratan, bilimkurgu ve korku türünün en özgün örneklerinden biri. Filmin yönetmen koltuğunda, bu ilk uzun metrajlı işiyle dahi bir çıkış yapan Vincenzo Natali oturuyor. Senaryosu ise Natali ile birlikte André Bijelic ve Graeme Manson tarafından kaleme alınmıştır. Film, tek bir mekanın yaratıcı kullanımıyla klostrofobik gerilimin zirvesine ulaşır.
Filmin kadrosunda, her biri farklı bir sosyal yeteneği veya mesleği temsil eden Maurice Dean Wint, Nicole de Boer, David Hewlett, Andrew Miller ve Julian Richings gibi isimler yer alıyor. Konu, birbirini hiç tanımayan yedi kişinin, devasa ve ölümcül tuzaklarla dolu bir küpün içinde uyanmalarını anlatır. Dışarıya nasıl çıkacaklarını bilmeyen bu grup, küpün odaları arasındaki geçişlerin matematiksel şifrelerini çözmeye çalışırken, bir yandan da hayatta kalma içgüdüsünün getirdiği paranoya ve grup içi çatışmalarla yüzleşirler.
Başarıları açısından değerlendirildiğinde, Cube ana akım bir yapım olmadığı için Oscar ödüllerine aday gösterilmedi; ancak Toronto Uluslararası Film Festivali’nde “En İyi Kanada İlk Filmi” ödülünü kazandı ve dünya çapında bir kült haline geldi. Yaklaşık 350 bin dolarlık çok küçük bir bütçeyle çekilmesine rağmen, dünya genelinde 9 milyon dolara yakın bir hasılat elde ederek inanılmaz bir finansal başarı yakaladı. Matematiksel zekayı psikolojik gerilimle birleştiren bu öncü yapımın IMDb puanı ise 7,1.
8.Good Will Hunting(Can Dostum/1997)
M.I.T.’de temizlik görevlisi olan Will Hunting’in matematik konusunda yeteneği vardır ancak hayatına yön bulabilmek için bir psikoloğun yardımına ihtiyaç duyar.
Gus Van Sant’ın yönettiği filmin senaryosu Ben Affleck ve Matt Damon’a ait. Baş rollerde senaryoyu da kaleme alan Ben Affleck, Matt Damon’ın dışında Robin Williams ve Stellan Skarsgård yer alıyor.
Gösterime girdiği yıl büyük ses getiren yapım 9 dalda Oscar adayı oldu. En iyi orijinal senaryo (Ben Affleck ve Matt Damon) ve en iyi yardımcı erkek oyuncu (Robin Williams) ödüllerini kazandı.
10 milyon dolara bütçeyle çekilen Good Will Hunting filmi, gişede 225 milyon dolardan fazla hasılat elde etti. IMDB puanı:8,3.
9.A Beautiful Mind (Akıl Oyunları/2001)
Bu film, ünlü matematikçi John Nash’in hayatını ve akıl sağlığı ile mücadelesini anlatıyor. Nash’in oyuncakları ve matematiksel zeka üzerine odaklanıyor. Ron Howard’ın yönettiği filmin senaryosu Sylvia Nasar’ın aynı adlı kitabından Akiva Goldsman tarafından uyarlandı.
Russel Crowe, Ed Harris ve Jennifer Connelly’nin baş rolünde olduğu yapım, en iyi film (Brian Grazer), en iyi yardımcı kadın oyuncu (Jennifer Connelly), en iyi yönetmen (Ron Howard) ve en iyi uyarlama senaryo (Akiva Goldsman) dallarında toplam 4 Oscar kazandı.
58 milyon dolara mal olan film dünya çapında 316 milyon dolardan fazla hasılat elde etti. En iyi matematik filmlerinden olan A Beautiful Mind‘ın IMDB puanı: 8,2.
10. The Man Who Knew Infinity (Sonsuzluk Teorisi/2015)
Bu film, ünlü Hint matematikçi Srinivasa Ramanujan’ın hayatını anlatıyor. Ramanujan’ın matematiksel keşifleri ve Hindistan’dan İngiltere’ye olan yolculuğu hikayeye odaklanıyor. Matt Brown’ın yönettiğifilmin senaryosu Robert Kanigel ve yönetmen Brown’a ait.
Dev Patel, Jeremy Irons, Malcolm Sinclair ve Raghuvir Joshi’nin baş rolde olduğu film 10 milyon dolar bütçeyle çekildi.
Filmin IMDB puanı:7,2.
İlgili Haber: 2022 Yılının En İyi Filmleri
11. Pi (1998)
Darren Aronofsky tarafından yönetilen bu bağımsız film, sayılarla ve matematikle obsesif bir ilişkisi olan bir bilim adamının çöküşünü anlatıyor. Filmin senaryosu da yönetmen Aronofsky, Sean Gullette ve Eric Watson’a ait. En iyi matematik filmlerinde olan Pi’nin baş rolünde Sean Gulette, Mark Margolis ve Ben Shenkman yer alıyor.
60.000 dolara mal olan dünya çapında 3 milyon dolardan fazla hasılat elde etti. IMDB puanı: 7,3.
12.N Is a Number: A Portrait of Paul Erdös (1993)
1993 yapımı N Is a Number: A Portrait of Paul Erdős, matematik dünyasının gelmiş geçmiş en sıra dışı ve üretken figürlerinden biri olan Macar matematikçi Paul Erdős’ün hayatını merkeze alan büyüleyici bir biyografik belgesel. Filmin yönetmenliğini ve yapımcılığını, bilimsel konuları dökümante etme konusundaki yetkinliğiyle bilinen George Paul Csicsery üstlendi. Film, geleneksel bir senaryo yerine Erdős’ün dört kıtaya yayılan göçebe yaşamını ve matematiksel dehasını takip eden bir anlatı yapısına sahip.
Belgeselin kadrosunda (cast), Paul Erdős’ün kendisiyle birlikte Ronald Graham, Fan Chung ve Béla Bollobás gibi dünyaca ünlü matematikçiler yer alır. Film, Erdős’ün mülkiyet kavramını reddederek sadece iki valizle dünyayı dolaşmasını, meslektaşlarının evlerinde kalarak günde 19 saat matematik problemleri çözmesini konu alır. “Erdős Sayısı” (Erdős Number) kavramının doğuşuna ve onun “Matematik, kahveyi teoremlere dönüştüren bir makinedir” felsefesine derinlemesine bir bakış sunar. Aynı zamanda sayılar kuramı ve kombinatorik alanındaki devrim niteliğindeki çalışmalarını sade bir dille açıklar.
Başarıları açısından değerlendirildiğinde, bir bilim belgeseli olduğu için Oscar ödülleri adaylığı bulunmuyor; ancak bağımsız film festivallerinde ve akademik çevrelerde büyük takdir topladı. Sinema salonlarında ticari gösterime girmediği için bir gişe hasılatı verisi mevcut değil; fakat eğitim dünyasında bir kült klasiği haline geldi. Matematikçilerin dünyasına dair en samimi ve ilham verici yapımlardan biri kabul edilen filmin IMDb puanı ise 7,5.
13. Travelling Salesman (2012)
Ülkemizde çok bilinmeyen Travelling Salesman filminde; bilgisayar bilimi tarihindeki en güçlü problemi çözmek için ABD hükümeti tarafından işe alınan dört matematikçinin hikayesi anlatılıyor.
Timothy Lanzone’nin yönettiği filmin senaryosu yönetmen Lanzone ve Andy Lanzone’ye ait. Danny Barclay, Eric Bloom ve David John Cole’un baş rolde olduğu filmin IMDB puanı: 5,8.
Travelling Salesman, New York Uluslararası Film Festivali’nin Resmi Bölümü’ne seçildi.
14.The Theory of Everything (Her Şeyin Teorisi/2014)
2014 yapımı The Theory of Everything ünlü fizikçi Stephen Hawking ile eşi arasındaki ilişkiye bir bakış sunuyor. James Marsh’ın yönettiği filmin senaryosu Anthony McCarten ve Jane Hawking’e ait.
Eddie Redmayne, Felicity Jones ve Tom prior’un baş rolünde olduğu film 5 dalda Oscar adayı olurken en iyi erkek oyuncu (Eddie Redmayne) kategorisinde bu ödülü kazandı.
15 milyon dolar bütçeyle çekilen film, dünya çapında 123 milyon dolardan fazla hasılat elde etti.
15.The Imitation Game (2014)
İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz matematik dehası Alan Turing, bir yandan sorunlu özel hayatıyla yüzleşmeye çalışırken diğer yandan da matematikçi arkadaşlarının yardımıyla Alman Enigma kodunu kırmaya çalışır.
Morten Tyldum’un yönettiği filmin senaryosu Graham Moore tarafından Andrew Hodges’un kitabından uyarlandı. Benedict Cumberbatch, Keira Knightley ve Matthew Goode baş rolde. 14 milyon dolara mal olan film, 233 milyon dolardan fazla hasılat elde etti.
5 dalda Oscar adayı olan film, en iyi uyarlama senaryo dalında (Graham Moore) Oscar kazandı. IMDB puanı:8,0.
Fotoğraf:Wikipedia
16.Proof (Kanıt/2005)
2005 yapımı Proof (Kanıt), deha ile delilik arasındaki ince çizgiyi, aile içi ilişkileri ve matematik dünyasının karmaşıklığını keşfeden, duygusal ve entelektüel bir drama filmi. Yönetmenliğini John Madden’ın üstlendiği filmin senaryosu, David Auburn‘ın Tony ve Pulitzer ödüllü aynı adlı tiyatro oyunundan David Auburn ve Rebecca Miller tarafından uyarland. Film, Chicago Üniversitesi’nde parlak bir matematik profesörü olan, ancak şizofreni ile mücadele eden babası Robert’ın (Anthony Hopkins) ölümünün ardından zor zamanlar geçiren Catherine’in (Gwyneth Paltrow) hikayesini anlatır. Babasının ölümünden sonra, Catherine hem kendi akıl sağlığından endişe etmekte hem de babasının dehasını miras alıp almadığını sorgulamaktadır. Bu sırada, babasının eski öğrencisi Hal (Jake Gyllenhaal), Robert’ın notlarını incelerken çığır açıcı bir matematiksel kanıt keşfeder. Kanıtın kimin tarafından yazıldığı (Robert mı, yoksa Catherine mi?) ve Catherine’in kendi zihinsel durumu, filmin ana gerilimini oluşturur. Ablası Claire’in (Hope Davis) ziyareti de aile içi dinamikleri daha da karmaşıklaştırır.
Filmin cast’ında Gwyneth Paltrow, Catherine rolünde kırılgan ve zeki bir kadını canlandırarak etkileyici bir performans sergiler. Anthony Hopkins, Robert rolünde kısa ama unutulmaz bir etki bırakırken, Jake Gyllenhaal ve Hope Davis de güçlü oyunculuklarıyla dikkat çeker. IMDb puanı 6.3 olan Proof, gişede mütevazı bir başarı elde etti ve dünya çapında yaklaşık 14.2 milyon dolar hasılat kazandı. Film, eleştirel anlamda karışık yorumlar aldı; tiyatro oyununun gücünü sinemaya taşıma başarısı bazı eleştirmenler tarafından takdir edilirken, bazıları filmin tiyatral kökenlerini tam olarak aşamadığını belirtti Proof‘un Oscar adaylığı bulunmuyor.
Bu Yazıyı Beğendiyseniz Bunlar da İlginizi Çekebilir:
